Piştî Wê

N çû. Çawa hatibe wisa çû! Lê bêguman mirov dikare hin şîrovên din jî vê rewşê bar bike, ku hindiktir biêş e. Bo nimûne, heke hatin û çûyina wê wek hev be, dibê ku neçû be. Yanê dibe ku hîç nehatibe. Bi rastî ev şîroveyeke kêrhatî ye. Di van rojên dirêj û germ de, kêrî min tê. Yanî kêrî kurmeke di bin sîya dara hurmiyê de tê ku ew romanên Jeanette Winterson'ê dixwîne, zoq dibe dîwarên vik û vala temaşe dike û di der barê çûn û hatinan de difikire. 

Di sêrî de N hîç nîn bû. Bes valahiyeke amorf wek ew ewrê li ser serê Mihemmed carna xuya dibû û winda dibû. Paşê baraneke nermoke barî, behna xakê dihat û dengên balindeyan. Min got qey hewa xweş e. Pêxas derketim derva lê qiyameteke nas qetiya li ser min. Niha di bin wê dara hurmiyê de romanan dixwînim. Min berê jî wisa dikir. Wekî kêrguşkeke ziravqetî xwe davêt bextê deng û gotinên biyanî. 

Îro 30ê pûşbera 2019an. Êdî bi tena serê xwe bim, hîç kes ji min neweze jî çayê çê dikim, heya min îro bes ji bona xwe fîncanek qehve jî çê kir. Nîv saetî vala vala diwêr dinêrim û başê bes ji bona ku behna jiyanê bikeve erdê dibêjim; keçê hela çayekî çê bike ya. Ji nişke ve reng dikeve serê soretê demê. Dinêrim... Cardin dikişe; hêdî û aram. 

Dibe ku N nehatibe û neçûbe. Wekî ew fotografê li ber xeraxa Çemê Nîlê, bi kirasekî şîn disekine. Dikene, xwerazî û bextewar e. Ez jê dinêr im. "Evîna min li qeraxa Nîlê ye" bi gotina xwe şaş û metel dibim. Lêvên xwe gez dikim û dibişirim. 

N çû. Wekî hîç nehatibe. 

Newan

Wî nava çavên te, li enîya qetketî dinêrî. Beşeve hat û got; ditirsîm tu rojekî min bikujî. Nişke ve lê zêde kir: heke wisa bikî ez ê bi dilşa bimirim. 
Tê rûyê wî dinêrî, pircên li kêleka guhê wî, wekî pircên li ser xoxan; zer û zirav...

Heke wan rojan yekî bi rastî ji te bippirsa, te yê bigota; zer û zirav im...
Lê bersîv her wekî "baş im" derdiket ji devê te. 

Xewneke qerebalix, birçî û westiyayî vegeriya. Ew peyva qedîm hatibû li ser her du lêvên qelişî û ziya mexel hat; newan.
Du rihên tirsiyayî, çavpel, tirsonek û dexes awirên xwe kuta bûn hevdu. 

Li gor dengên derva; dayik ji zaroka xwe newan bû. Paşê li nav rengên gewr û kesk de zarok hedî veguhest û hate li ser kirasê wardekekî. Zarok bû wardek. Dayik her dijmin bû. Hezkirin û dijmintiyê mîna du cêwiyên hemgyan diavêtin li ser hevdu. 

Qonaxên Şînê

Wê şevê li çavên wê nihêrî û xwe kerr kir. Du destên esmer, pêçiyên zirav û dirêj... Pêçiyên xwe çiqasî zêde bikar dianîn ne? Te wê şevê gotibû qey pêlîstoka wê jî pêçî nin. (wekî gelek caran gotinan dan mozan û ji devê te xwe avêtin derve) 

 + Hands!
-  Oh, that makes sense! Cause I'm a guitarist 

Wisa şevên qerebalix hebûn û her ku diçû dirêjtir dibûn. Di telefonekî de dengekî tu didayî ber navekî an jî qeraltî, dibe ku xeyalekî. Te dîsa xwe kerr dikir. Bi dengekî nerm û dûr bersîv didan, qîmetê xwe yî bazarê de difikirî. 

Lê xewnan de? 

Di xewnan de wê tu bes dipîvayî. Tu bi avê, xeyaletan, karekterên romanan, karkerên serê sibê, posterên li diwarên cafeyan, qeraltiyên şevên xwe dipîvayî; lê bersîv her " ne ewqas" bû. 

NE EWQAS

Navê saloneke şevê bû, di kolana goristaneke Cihûyan de. Te destên xwe dan li ser serê xwe û wekî hestiyên kafiran kurekur kir û girîyayî. Te destên xwe li dora serê xwe gerand û şîna xwe kir. 

Bêguman gelek qonaxên şînê henin. (Ha vê gotinê îcar li eniya mala xwe dar ve bike) 

Ne bes qonax, gelek kalîteyên şînê jî henin. 

Hinek, hinekên tirsonek û aciz der barê tilî pêçiyên wê şevê de difikirin û li goristanên Cihûyan ji nişke ve beşeve tên. Belê, belê! Hinek wiha dikin û em, îcar bi hemû ev hebûna 56 kîlo hestî, xwîn, av û girî û çend gram kîmya, erê em nizanîn kalîteya vê şînê çi ye!

Lê tu dizanî êdî; Ne ewqas! 

Êdî çu xem nîn e bê ka çi qas...

Nîşeyek

Wê êvara şilve, dîsa terpe terpa Hespê Boz dihat lê tu kes ji ber Erez nedihat. Bejna qerimî bi peyvan dilîst, peyvek  ber du gûzan nedida. Ma çi ye qîmetê peyvan? Du gûzan ji nav tilî pêçiyên cemidî de bi rûyekî posîde dinêrin. Digotin terpe terpa Hespê Boz tê, wê digot; dibêjin terpe terpa Hespê Boz tê (Na, naşêm derbarê "tu kesê nayê" de xeberdim cardin) Bejna qerimî sekinî û got; te ji bîra min yekî gotibû "Ziman kêrî eşkerekirinê nayê, kêrî veşartinê tê. Hewceya mirovan ji veşartinê hebû lewma ziman afirandin." Tilî pêçiyên cemidî bi şanazî keniyan. 

Bejna qerimî ji nişke ve çîk ra bû - te her dizanibû we ê bi gotinên pirwate derê çêm biximtîne- lê çavên xwe zoq vekirin got; ditirsim, ditirsim, ditirsim... Şevereşka di kûrahiya dilê wê de her dikeliya, terpe terpa tişteke nû, tişteke mezin, germ, kûr, nepenî, tirsnak...

Mirov

Bêhna xwe bi xwe re tînin.

Dihêlin,

û diçin

Rojekî tên û roja din diçin

Lê

Bîrhatinan bi xwe re nabin

Mirov tên

Bîrhatinên xwe dihêlin

û diçin

Mirov rojekî tên

Û hemû rûpelên salnamê dibin bihar

Û dema diçin

Çar serdem payîz

Bi xwe re nabin

Mirov tên û diçin

Birhatînan û payizê li pey xwe dihêlin

Mirov dema tên stranên xwe dilorînin

Lê dema diçin

Wan bi xwe re nabin

Mirov tên û diçin 

Lê di hesreta me de

Helbestên me de

Û di xewnên xwezdar ên şeva me de

Hemasa dimînin

Nehêlin...

Wê rojê; bi xwe re bibin her we çi anîbe

Gava hûn çûn

Tu car venegerin

Ji xewn û bîrhatinên me

(Herta Müller) 

Wê êvara şilvê me bi tilî pêçiyên cemidî peyvan dilîst. Wê li ber du gûzên genî derxist helbesteke Müller'ê pê ve da. Lê em dîsa jî, nizanim, em dîsa jî ditirsiyan...

Mirin 2

Kezîya berxikê dergistîyê mirinê be jî, êvarên hênik ên havîna dereng henîn ku aramî û fêmdarîyeke bêsînor dixin ji dilê wê. Xwedêgiravî kujerekî çavzerî bêom ji wir re derbas nedibû yan na dibe ku bi kelecaneke kelogirî bigota; evîndara te me ey kujerê delal! Xwedê te bibexşîne min ey xelaskerê bêrehm!

Lê li hin bajaran "niha" zêde fireh e. Berlîn jî yek ji wan bajaran e ku nihayên devken, bisebr, zarşirin dihewîne di hembêza xwe de. Nihayên fireh gotinên yekalî nadin li ser zimanê merivan. Wateya gotinan jî ji vê firehîyê nesîbê xwe digire, ew jî fireh, piralî, pirasoyî dibin.

Yanê heke kezîya berxikê bi kelecan derkeve li meydana aşiqan ma kî dizane govenda çi dewat an bobelatê tê girtin? Dê meriv ticarî qîma xwe ji kelecanên nihayên fireh neyîne. Xwedê meyser bike...

Mirin

Bin taveke tapesarî de mirinê difikire. Gotina "wî" tê ji bîrê; her tiştê din di derheqa jîyînê de ye, lê mirin? Dema mirin tê êdî hîç tiştekî din namîne. Mirin wekî bayekî sar û bihêz rûyê wê dadilêze derbas dibe, nasekine, her tiştî bi xwe re nabe lê nola gilêza kuçîkekî nexweş ji dev û çenga wê re diniqute. 

Derheqa mirinê de fikirîn xweş e. Dema derheqa mirinê de difikire wisa dibê qey heke agir alaf ji dora xênî bigire bi pêlkirina yek tuşê ve dikare bifire û ji nav êgir derkeve biçe. Mirin nola çareserîyeke efsûnî dibirriqe carna... Lê heke pêlî wê tuşa xelasker bikî êdî mirin jî namîne jiyîn jî, çareserî jî namîne, agir alaf jî. Lewma bi meraqa berxeka li ber kêre zimanê xwe dirêjî tûjahiyê dikî. Dikenî û xeber didî, pirtûkan dixwîni, çayê çê dikî, carna porê xwe şe dikî û te duh cotek giharên nû standin. 

Çendî bi hêvîya dîtina tişteke nû ve destê xwe dirêjî mirinê bikî te dîsa bibînî ku mirin nola pirtike pîneyê zîtolzîtolî ye ji nav dev û diranên wêjeyê de. Wêje wekî dantêl çêkirinê ye, bes kêrî derbaskirina zemên tê. 

Çend caran bi gilî gazinan qala wan ên li nav sûkan, ji ber çavê her kesî hatin kuştin, hatin kizirandin, hatin herijandin bikî te bibînî ku mirin alafek e, bona berdevamiya heman terraneyê. 

Zûr bû nava çavên mirinê nihêrî. Mirineke şîrogermî, hêsa, sivik û tenik... Gelo rengek ji dilê Woolfê hîç herikî bû ji nav rihê vê wardekê? 

Bîrhatinên Wê û Min

Zarok gerîya ji bin sîya dareka bîyê de, destên tenêbûnê zivir û germ bûn-lê haya zarokê wan rojan ji vê yekê nîn bû. Pozekî mîna mixên xillimxorî ên ku li nav kevir kuçikên înşaatan de windabûyî sîya xwe berdabû li ser rûyê zarokê. Pozên mezin û xillimxorî nayên veşartin. Feqîrtî nayê veşartin. Gelek tiştên din jî henin ku em hewl didin ku veşêrin lê mîna qîrêjeka reş ji avê de belav be wisa belav dibin, deng nedin heke reng didin, reng nedin behn didin. Lê çi bibe bila be ew xwe îlla bi awayekî der didin. Pozê xillimxorî û dirêj sî dida li ser rûyê zarokê. Sîyeka reş û dirêj û xillimxorî...

  Zehlê zarokê ji ew a qerqaş a biçûk dihat. Zehlê zarokê ji kubarbûn, biçûkbûn, arambûn û herî zêde jî qerqaşbûna wê dihat. Mîna çawa ku pereka qerqaş a armûşî bi tesadufî biketibe li ser rêya tewlê. Ga gamêş herin bên, golik li ser re bidin çirtikan lê pera armûşî bi hemû qerqaşîya xwe ve li vir wisa bimîne, çilkek rêx be jî lê nekeve... Ev alozî ye, heke alozî nîn be teqes neheqî ye. Zarok giraniya vê rewşa xerîb di kûrahiya dilê xwe de dizane. Zehlê wê jê diçe...
"Revîn" peyveke bedew e, wekî keçîkên televîzyonan de bedew e, her yek tîpa wê digunca a din. Wekî keçîkên televîzyonan de ku bi hezaran taybetmendiyên wan bes yek an jî du û yên herî pûç tên bal kişandin. Televîzyonan de keçîk bes bedew in, xêncî bedewbûnê û digel bedewbûnê çu taybetmendiyeke wan nîn e. Bi milyonan pirtûkan, ew qasî jî stranan wisa dibên ku revîn "romantîk" e. Bi hezaran rûyên revînê bes qala rûyekî pûç dikin.

Revîn mîna vizikeke bi gû dizivirî di gewrîya pera qerqaş de. Carna behna kartolên genî jê dihat û carna jî ji nav belgên romaneke wêjeya Îngîlîzan de hebûna xwe ya şil û gemarî vedişart. Lê di rojên gelekî sar û bi taybetî nîvroşûnda yên bêdawî de mîna pişîkeke sorgevez a nas dihat xwe dispart her tu destên cemidî ên pera qerqaş. Pera qerqaş revînê nas dike, gelek bêhnên wê dizane û heya haya wê ji çend rûyên wê jî heye.

Lê ev hîç xema zarokê nîn e. Derdê wê besî wê xwe dike û ev derd dike ku carna dilê xwe biteqe wekî gulokek rîsê sor ji dest û pîyê ên din bigere. Zarok gulloka xwe ya sor ji hundirê xwe de zor digire, carna bi hêrsana enîya xwe dixurîne. Serê zarokê diêşe.

Serê zarokê ji sîya pozê dirêj î xillimxorî diêşe.
Serê zarokê ji feqîrtiya bêhna gemarê jê tê diêşe.
Serê zarokê ji dest û pîyên wê yên terrikî diêşe.
Serê zarokê ji qelemên bi çîzgîçizgîyî reş û qîçik diêşe.

Destên tenêtiyê carna zivir û germ in li ser pişta pera qerqaş.
Di rojên pir sar û nîvroşûndayên bêdawî de revîn dibe pişîkeke sorgevez,
li ser pişta destên qerqaş û cemidî.
Gerdûn jî piştevaniya pera qerqaş dike qey!

Zarok di kûrahiya dilê xwe de dizane tiştên ku hîç tune nabin û heya nayên veşartin henin lê heke çîlkek rêx biçilke li ser pera qerqaş hîç nebe alozîya heyî yê çareser bibe. Zarok zend û milan ba dide ku sîya xillimxorî, bêhna gemarî a feqîrtiyê, dengê qalind î çiyayî bi çêrmê xwe yî qemer ve bipêçe û wekî topa kullê ji nav rêya tewlê de bibê reeep! Bavêje li nava rêxê... Bes bila çîlkek be jî ji pera qerqaş bikeve. https://youtu.be/9CCw6ZgWk-U